Is de dominante hand aangedaan na een beroerte of hersenletsel, dan zijn er twee eerlijke wegen: met die hand blijven werken, of met de andere leren schrijven. Veel mensen doen allebei een beetje. Dit is wat helpt.
Van schrijfhand wisselen is niet hetzelfde als de aangedane hand opgeven, en het is geen definitieve beslissing. De praktische vraag is wat je nú moet kunnen schrijven: een handtekening, boodschappenlijstjes, formulieren, kaartjes voor de kleinkinderen. Kan de aangedane hand dat nog niet, dan kan de andere die taken overnemen terwijl de aangedane hand met de eigen oefeningen doorgaat.
Wat je ook kiest, niets hieronder vervangt het oefenprogramma dat je team je voor de aangedane arm en hand heeft gegeven.
Ga aan een tafel zitten met beide onderarmen ondersteund. Schrijf je nu met links, draai het papier dan met de klok mee, met de rechterbovenhoek omhoog; wie voortaan met rechts schrijft, draait het de andere kant op. Door die hoek blijven je pols recht en je hand onder de schrijfregel, zodat je de woorden ziet en, met links, minder inkt uitveegt.
Het papier zal proberen te schuiven. Heeft de aangedane arm nog wat functie, dan is het gewicht ervan op de rand van het blad een natuurlijke papierhouder, en zo blijft de arm bovendien betrokken bij het werk en in beeld. Kan dat nog niet, dan doen een klembord, een strook schilderstape, een antisliponderlegger of gewoon een zwaar boek op de andere rand hetzelfde werk. Laat de aangedane arm ondersteund op tafel rusten in plaats van te hangen.
Een pen met een dikke schacht is makkelijker vast te houden voor een hand die nog aan het leren is; dunne balpennen vragen een druk en een precisie die je nog niet hebt. Gel- en rollerpennen geven inkt af met bijna geen druk, en viltstiften zijn het vergevingsgezindst van allemaal. Goedkope rubberen grepen maken elke pen dikker. Er bestaan ook verzwaarde pennen, waar sommigen baat bij hebben; een ergotherapeut kan je zeggen of dat bij jou zou helpen, voordat je er geld aan uitgeeft.
Stappen overslaan is de meest gemaakte fout. Elke stap maakt de volgende mogelijk.
Krabbels, grote cirkels, golven en achten over een heel vel, vanuit schouder en elleboog, niet vanuit de vingers. Hier leert de nieuwe hand überhaupt een pen te sturen. Het mag er gerust uitzien als het werk van een kleuter; dat is de oefening, geen nederlaag.
Oefen de letters in groepen naar vorm, groot en op gelinieerd papier: de ronde familie (c, o, a, d, g), de familie met de lange halen (l, t, i, h), de zigzagfamilie (v, w, x, z). Eén familie per keer is genoeg. Schrijf ruim; de letters mogen later kleiner worden.
Begin al vroeg met je handtekening en de woorden die je in een gewone week echt nodig hebt: naam en adres, de namen van je familie, de vaste boodschappen. Een vereenvoudigde handtekening die er steeds hetzelfde uitziet, is een prima doel; oefen elke keer dezelfde versie.
Briefjes, verjaardagskaarten, een regel in een dagboek, een kruiswoordpuzzel. Echte taken motiveren meer dan droog oefenen, en ze laten eerlijk zien wat er nog ontbreekt.
Kort en vaak werkt beter dan lang en zelden: meerdere korte rondes verspreid over de dag, en stoppen terwijl het nog goed gaat. Er is geen magisch aantal minuten; je eigen vermoeidheid is de maatstaf.
Schrift met de niet-dominante hand begint bij iedereen groot, traag en beverig. Zo ziet alle eerste schrift eruit, op welke leeftijd dan ook, en het is geen teken dat de overstap niet gaat lukken. Reken op weken voordat het minder vreemd voelt, en maanden voordat het routine wordt; de doelen komen in deze volgorde: eerst leesbaar, dan comfortabel, en pas daarna snel. Schrijven kost na een beroerte of hersenletsel bovendien echte concentratie: de vermoeidheid is in het schrift te zien voordat je haar zelf merkt. Een beveriger dag is een signaal om eerder te stoppen, geen bewijs dat je vooruitgang verloren is.
Met ReWrite oefen je letters, woorden en zinnen door begeleid over te trekken op een tablet: grote, vergevingsgezinde vormen die passen bij een hand die ze nog aan het leren is, in 20 talen en volledig offline. Het is één manier om naast het papier aan je herhalingen te komen; de app ondersteunt het oefenen en vervangt de ergotherapie niet. Gratis demo, geen account.
Bekijk ReWrite →Een ergotherapeut kan je helpen beslissen op welke hand je inzet, grepen of verzwaarde pennen aanpassen en het oefenen afstemmen op je doelen. Vraag je huisarts of je CVA-team om een verwijzing, liever eerder dan later als:
Deze gids is algemene informatie, geen medisch advies, en stelt geen diagnose en behandelt geen enkele aandoening. Volg altijd het advies van je eigen revalidatieteam. Stroke Sight en ReWrite zijn hulpmiddelen voor welzijn, geen medische hulpmiddelen.