Widzenie rzeczy, których nie ma: zespół Charlesa Bonneta po utracie wzroku

Wyraziste wzory, twarze, a nawet całe sceny, które widzi osoba wiedząca, że nie są prawdziwe. To zjawisko ma nazwę, powoduje je utrata wzroku, a nie choroba psychiczna, i sama ta wiedza robi największą różnicę.

Czym jest zespół Charlesa Bonneta

Zespół Charlesa Bonneta (CBS) to doświadczanie omamów wzrokowych u osób, które utraciły znaczną część wzroku, czy to z powodu choroby oczu, czy utraty widzenia pochodzenia mózgowego, takiej jak niedowidzenie połowicze po udarze. Obrazy mogą być proste (siatki, migoczące wzory, kolory) albo zaskakująco rozbudowane (twarze, postacie, zwierzęta, całe sceny). Co kluczowe, osoba zwykle wie albo szybko się orientuje, że to, co widzi, nie jest prawdziwe.

Dlaczego tak się dzieje

Gdy układ wzrokowy przestaje otrzymywać zwykły dopływ bodźców, wzrokowe obszary mózgu mogą samoistnie się uaktywniać i generować własne obrazy. Obrazowanie mózgu podczas omamów pokazuje dokładnie to (ffytche i współpracownicy, 1998). Bywa to porównywane do czucia fantomowego po utracie kończyny: mózg wypełnia ciszę własnym sygnałem. To nie jest objaw choroby psychicznej ani otępienia.

Jak często występuje?

Częściej, niż niemal ktokolwiek sądzi. Szacunki są bardzo rozbieżne: często przytaczane liczby sięgają od około jednej osoby na dziesięć do jednej trzeciej osób ze znaczną utratą wzroku (Menon i współpracownicy, 2003), a prawdziwa liczba jest prawdopodobnie wyższa, bo wiele osób nigdy o tym nie wspomina z obawy przed tym, co mogłoby to oznaczać. Jeśli to dotyczy Ciebie: takich osób jest bardzo wiele, a powiedzenie o tym lekarzowi rodzinnemu lub w poradni okulistycznej nie sprawi, że dostaniesz inną etykietę niż „osoba z utratą wzroku”.

Co pomaga

Najwięcej daje sama wiedza, czym to jest: omamy, które się rozumie, przestają w większości przerażać. Poza tym osoby z CBS opisują, że epizod można przerwać, zmieniając oświetlenie (na jaśniejsze lub po prostu inne), celowo mrugając lub poruszając oczami (szybkie spoglądanie w lewo i w prawo przez kilka sekund), zmieniając czynność albo wstając. Zmęczenie i stres zwykle zwiększają częstość epizodów, więc pomaga też spokojne rozplanowanie dnia. Nie ma leku stosowanego rutynowo na sam CBS; postępowanie polega na zrozumieniu, praktycznych sposobach i czasie, a u wielu osób epizody słabną w ciągu miesięcy.

Kiedy szukać pomocy, a kiedy szukać jej szybko

Zawsze wspomnij o nowych omamach lekarzowi rodzinnemu lub okuliście, aby mogli potwierdzić CBS i wykluczyć inne przyczyny. Samo to potwierdzenie działa uspokajająco. Zasięgnij porady niezwłocznie, jeśli omamy obejmują inne zmysły (głosy, dźwięki, zapachy), jeśli nie masz pewności, czy to, co widzisz, jest prawdziwe, jeśli budzą lęk lub wydają się groźne, albo jeśli towarzyszy im splątanie. Taki obraz nie wskazuje na CBS i wymaga rzetelnej oceny.

Częste pytania

Czy „tracę rozum”?

Nie. CBS to uznane następstwo utraty wzroku, wytwarzane przez zdrowy mózg reagujący na ograniczony dopływ bodźców wzrokowych. Jego cechą definiującą jest wgląd, czyli świadomość, że obrazy nie są prawdziwe.

Czy to minie?

U wielu osób epizody stają się rzadsze i mniej wyraziste w ciągu miesięcy do mniej więcej dwóch lat, zwłaszcza gdy osoba rozumie, czym są. U niektórych utrzymują się dłużej; w obu przypadkach można liczyć na wsparcie.

Gdzie znajdę wsparcie?

W Wielkiej Brytanii organizacja charytatywna Esme's Umbrella zajmuje się szerzeniem wiedzy o CBS i wsparciem, a RNIB ma materiały informacyjne dla pacjentów. Twoja poradnia okulistyczna lub zespół udarowy również mogą wskazać wsparcie na miejscu.

Ten poradnik zawiera informacje ogólne, a nie porady medyczne, i nie służy do diagnozowania ani leczenia. Zawsze stosuj się do zaleceń własnego zespołu rehabilitacyjnego. Stroke Sight i ReWrite to narzędzia wspierające dobrostan, a nie wyroby medyczne.