Parkinson maakt bewegingen kleiner, langzamer en moeilijker vol te houden, ook in de handen. Oefenen volgens één principe, denk groot, heeft echt bewijs achter zich.
Parkinson verkleint de amplitude van bewegingen: handelingen worden kleiner dan bedoeld, en herhaalde bewegingen (zoals een regel schrijven, tikken of knopen dichtmaken) worden gaandeweg kleiner en langzamer. Daarom krimpt het handschrift in de loop van de bladzijde (micrografie), daarom vermoeien priegeltaken snel, en daarom zit het probleem in hoe de hersenen de bewegingsgrootte afstellen, niet in zwakte van de hand.
Omdat het onderliggende probleem te klein geschaalde beweging is, is training die de bewegingsgrootte bewust overdrijft een hoeksteen van de parkinsontherapie geworden. Het is het principe achter de amplitudegerichte programma's die fysiotherapeuten en ergotherapeuten wereldwijd gebruiken (Farley & Koshland, 2005, lieten zien dat training gericht op grote amplitude de snelheid en grootte van bewegingen verbeterde bij mensen met parkinson). Specifiek voor handschrift vond een studie uit Oxford (Oliveira en collega's, 1997) dat externe aanwijzingen (zichtbare doelen die tonen hoe groot je moet schrijven, of simpelweg de herinnering om “groot te schrijven”) de schriftgrootte terugbrachten richting normaal zolang de aanwijzingen aanwezig waren. Aanwijzingen werken; de uitdaging is het volhouden, want het effect vervaagt zodra de aanwijzingen wegvallen. Dat pleit ervoor om aanwijzingen in te bouwen in regelmatig oefenen, niet om één keer te oefenen.
Bespreek elke routine eerst met je parkinsonteam of een ergotherapeut. Heeft je medicatie duidelijke “on”-periodes, dan gaat oefenen daarin meestal beter (ook dat is de moeite waard om met je team te bespreken). Algemene technieken uit de therapie zijn onder meer: opwarmen met grote armcirkels en grote halen op papier vóór het fijne werk; schrijven tussen ruim uit elkaar staande lijnen en die bewust vullen; vingertikken en pianoachtige liften, bewust groot en volledig uitgevoerd, telkens een paar minuten; alledaagse handigheidsoefeningen (munten, knopen, wasknijpers) zonder haast; en korte, frequente sessies, want weinig en vaak werkt beter dan af en toe een marathon. Thuisprogramma's voor handigheidstraining van precies deze soort hebben in studies verbeterde fijne motoriek laten zien (Vanbellingen en collega's).
Oefenen helpt je om de beweging die je hebt zo goed mogelijk te gebruiken en kan het dagelijks functioneren verbeteren; het vertraagt of verandert de onderliggende aandoening niet. Onderzoek naar intensieve handschrifttraining bij parkinson (Nackaerts en collega's, 2018) laat ook een afweging zien: groter schrijven kan snelheid of vloeiendheid kosten, en dat is nog een reden waarom het waardevol is als een therapeut naar je techniek kijkt.
De oefening Grote letters van ReWrite gebruikt precies de aanwijzingen voor grootte die hierboven beschreven staan, en de app houdt een overzicht bij, zodat je het schrijven van deze maand kunt vergelijken met dat van je eerste week. In 20 talen, volledig offline. Een hulpmiddel voor welzijn dat het oefenen ondersteunt, geen behandeling. Gratis demo, zonder account.
Bekijk ReWrite →Deze gids is algemene informatie, geen medisch advies, en stelt geen diagnose en behandelt geen enkele aandoening. Volg altijd het advies van je eigen behandelteam. Stroke Sight en ReWrite zijn hulpmiddelen voor welzijn, geen medische hulpmiddelen.