Blinder ar ôl strôc: ymarfer heb ymlâdd

Mae tua hanner goroeswyr strôc yn byw gyda blinder nad yw cwsg yn ei drwsio. Mae’n real, mae’n cael ei gydnabod, ac mae’r ffordd rydych yn trefnu ymarfer adsefydlu o’i gwmpas yn bwysig.

Beth yw blinder ar ôl strôc

Blinder ar ôl strôc yw blinder neu ludded llethol sy’n anghymesur â gweithgaredd ac nad yw gorffwys na chwsg yn ei liniaru’n ddibynadwy. Mae’n effeithio ar tua hanner goroeswyr strôc (mae’r amcangyfrifon ar draws astudiaethau’n amrywio o tua chwarter i dri chwarter: Cumming a chydweithwyr, 2016), a gall barhau ymhell ar ôl i’r adferiad gweladwy ddigwydd. Mae’n broblem glinigol gydnabyddedig: mae canllawiau strôc cenedlaethol y DU yn mynd i’r afael ag ef yn uniongyrchol, ac mae’r American Heart Association wedi cyhoeddi datganiad gwyddonol arno (Hinkle a chydweithwyr, 2017). Nid diogi mohono, na gwendid cymeriad, na mater o “angen mwy o gwsg” yn unig.

Beth sy’n ei waethygu

Ymhlith y pethau cyffredin sy’n ei waethygu mae gwneud gormod ar ddiwrnodau da (y patrwm gorwneud-ac-ymlâdd), cwsg gwael, hwyliau isel a gorbryder, poen, haint, rhai meddyginiaethau, ac ymdrech feddyliol: mae canolbwyntio yn waith, ac ar ôl strôc mae’n fwy o waith fyth. Gan fod modd trin sawl un o’r rheini, mae blinder sy’n cyfyngu ar eich bywyd yn haeddu sgwrs gyda’ch meddyg teulu: mae hwyliau, problemau cwsg fel apnoea cwsg, gweithrediad y thyroid a sgil-effeithiau meddyginiaeth i gyd yn werth eu gwirio. Rhaid bod yn onest a dweud nad oes un driniaeth brofedig ar gyfer blinder ar ôl strôc ei hun: mynd i’r afael â’r pethau o’i gwmpas yw’r ffordd o’i reoli.

Pacio: y sgìl graidd

Ystyr pacio yw defnyddio eich egni’n fwriadol yn hytrach nag ymateb i’r funud. Yn ymarferol: cynlluniwch y diwrnod o gwmpas eich oriau gorau; rhannwch dasgau’n flociau byr a gorffwyswch cyn ymlâdd yn hytrach nag wedyn; ystyriwch orffwys yn rhan o’r cynllun, nid yn fethiant; cadwch ddyddiadur syml am bythefnos i ddod i adnabod eich patrwm; a byddwch yn barod i ddweud na wrth rai pethau, fel bod y pethau pwysig yn cael eich oriau gorau.

Ymarfer adsefydlu gyda blinder

Mae ymarfer byr ac aml yn gweddu’n well i flinder na sesiynau hir: mae deng munud o ganolbwyntio ar eich adeg orau o’r dydd yn well nag awr a chithau wedi ymlâdd. Stopiwch tra bo gennych rywfaint o egni ar ôl; mae gorffen ar nodyn da yn ei gwneud yn fwy tebygol y bydd sesiwn yfory’n digwydd, a chysondeb dros wythnosau yw’r hyn y mae dulliau sy’n seiliedig ar ymarfer yn dibynnu arno. Os na fydd sesiwn yn digwydd, gwers am amseru yw hynny, nid methiant moesol. Ac mae cynnydd gyda’r blinder ei hun, sef gallu gwneud ychydig mwy cyn blino, yn gynnydd adsefydlu, hyd yn oed os nad yw’n edrych fel ymarfer.

Os yw ymarfer strwythuredig yn apelio, nid oes amserydd ar ein hapiau ac maent wedi’u hadeiladu ar gyfer yr union sesiynau byr hyn, ond mae’r egwyddorion pacio uchod yn berthnasol i unrhyw ymarfer, boed ar ap neu ar bapur.

Cwestiynau cyffredin

A yw blinder ar ôl strôc yn barhaol?

Mae’n gwella i lawer o bobl dros fisoedd a blynyddoedd, er bod yr amserlen yn amrywio’n fawr. Trefn y gellir ei chynnal, a thrin y pethau sy’n ei waethygu (cwsg, hwyliau, poen), sy’n rhoi’r cyfle gorau i wella.

A ddylwn i wthio drwyddo?

Mae gwthio eich hun nes ymlâdd dro ar ôl tro yn tueddu i wneud pethau’n waeth (gorwneud ac ymlâdd). Trefn ysgafn a rheolaidd, gan ymarfer o dan eich terfyn, yw’r patrwm y mae clinigwyr yn ei gynghori.

Pryd ddylwn i weld fy meddyg teulu amdano?

Os yw blinder yn cyfyngu ar eich bywyd, soniwch amdano yn eich apwyntiad nesaf, ac yn gynt na hynny os daw gyda hwyliau isel, cwsg nad yw’n adfywio ynghyd â chwyrnu neu seibiau, neu newid sydyn: mae triniaeth ar gael ar gyfer pob un o’r rheini.

Gwybodaeth gyffredinol yw’r canllaw hwn, nid cyngor meddygol, ac nid yw’n gwneud diagnosis nac yn trin unrhyw gyflwr. Dilynwch bob amser arweiniad eich tîm adsefydlu eich hun. Offer cymorth lles yw Stroke Sight a ReWrite, nid dyfeisiau meddygol.